พระธรรมาโศกมหาราช

พระธรรมาโศกมหาราช

      ๐ พระนั่งเกล้าเจ้าหล้ามหากษัตริย์       คือพระโพธิสัตว์จำรัสศรี

จุติจากฟากฟ้าสุธาวดี                                   มาสร้างพระบารมีศรีสุธา

     ๐ ทรงสร้างพระอารามอร่ามเนตร             สิบวัดเศษฝากไว้ในศาสนา

พระทัยดั่งมหาสมุทรสุดคณา                        สังขาราก็ทรงปลงทุกวัน

     ๐ ทรงเพลงยาว* กล่าวกลอนขจรทั่ว     " สงสารตัวกลัวภัยในเบญขันธ์

เป็นวันที่เกิดทุกข์เทวษเภทยันต์                  ทั้งโรคันอันตรายระคายเคือง

     ๐ นักปราชญ์ปรีชาชาญย่อมหาญหัก       มิได้รักรูปชีวิตสู้ปลิดเปลื้อง

เจริญเรียนวิปัสสนาปัญญาเรือง                    บรรลุเมืองอมรโมกข์ศิวาลัย

     ๐ นิจจาเอ๋ยกระไรเลยโอ้เบญขันธ์           จะผูกพันตราตรึงไปถึงไหน

ยามนอนก็ได้นอนสักอึดใจ                           ควรหรือไม่เห็นว่าขันธ์นั้นมิดี

    ๐ ยังจะหลงหมักหมมด้วยสมบัติ              ไม่หลีกละสละสลัดเอาตัวหนี

อันบาปมิตรสนิทต่อหน้าทั้งตาปี                   จะยินดีก็แต่ได้สมใจนึก

     ๐ บุราณท่านย่อมว่าปัญญาปราชญ์          ควรฉลาดในทำนองจะตรองตรึก

ฉันใดจะได้ยลธรรมอันล้ำลึก                         จงรู้สึกสติตรองสอดส่องความ

     ๐ ถึงจะเรืองด้วยบุญเดชาอย่าประมาท     กัดดังมัจจุราชไม่เกรงขาม

แม้ตื่นอยู่จะดูเล่นให้เห็นงาม                          ถ้าหลับตาแล้วอย่าถามถึงใครเลย"

     ๐ เป็นพระราชนิพนธ์บ่นรำพรรณ              เบญจขันธ์ทกข์ถ้วนควรเฉลย

กษัตริย์ใดใต้หล้าจะมาเคย                           ตรัสเปรยปลงธรรมอันล้ำลึก

     ๐ สมเด็จพระน่ั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว                ทรงรู้ทั้วสอดส่องคิดตรองตรึก

เห็นภัยในเบญจขันธ์หมั่นรำลึก                     ทรงรู้สึกพระองค์ดำรงธรรม

     ๐ เมื่อประชวรใกล้วันสวรรคต                  ยังทรงลดประองค์ให้ลงต่ำ

ไปบรรทมวังน้อยค่อยน้อมนำ                      ไม่ประจำวังรัตน์กษัตริย์ทรง

     ๐ เกรงกษัตริย์องค์ใหม่จะไม่โปรด          ว่าตั้งโกษฐ์กีดเนตรเขตประสงค์

เกรงพระทัยพระอนุชาเจ้าฟ้าองค์                 ขึ้่นดำรงวังรัตน์ขัดพระทัย

    ๐ ทรงค้าสำเภาเป็นเจ้าสัว                       ไปค้าทั้วชะวาจึนถิ่นไกลใกล้

เหลือเงินสี่หมื่นชั่งไว้คลังใน                        ว่ายกให้สามหมื่นชั่งเข้าคลังทอง

     ๐ ขอสักหมื่นชั่งไว้ทำบุญ                       เพื่ออุดหนุนวัดสร้างไว้ทั้งผอง

ทรงสร้างมรดกไว้เป็นก่ายกอง                    ทั้งหมายปองเป็นบุญทำบุญทาน

     ๐ จนถึงรัุชกาลหลังฝรังเศส                   รุกประเทศไทยเราเกิดร้าวฉาน

เข้ายึดเมืองจันทบุรีมีตำนาน                       ต้องทำการไถ่เมืองเรื่องสงคราม

     ๐ ก็ใช้เงินคงคลังพระนั่งเกล้า                ไปไถ่เอาเมืองกู้สู่สยาม

พระนั่งเกล้ากู้เมืองกระเดื่องนาม                 จนถึงยามสู่สวรรค์นิครรไลย

     ๐ ทรงเป็นพระโพธิสัตว์มาตรัสรู้             มาช่วยกู้เมืองสยามตามสมัย

ทรงค้าขายหาทรัพย์สำหรับใช้                   ล่วงหน้าไว้นานสิบนับสิบปี

     ๐ ทรงปลงธรรมสังเวชเห็นเภทภัย       หาเงินไว้เหลือหลายคล้ายเศรษฐี

ทรงเป็นนักเศรษฐศาสตร์สามารถดี           พระบารมียอดเยี่ยมใครเทียมทาน

     ๐ ควรเป็นพระมหาราชสามารถกล้า     พระธรรมาโศกมหาราชมหาศาล

ขอถวายพระนามตามตำนาน                     พระราชพงศาวดารกล่าวขานนาม

     ๐ เทียบพระเจ้าอโศกมหาราช             ทรงกลับชาติมาเกิดประเสริฐศรี

เป็นองค์พระนั่งเกล้าเจ้าชีวี                       พระจักรีราชวงศ์ดำรงธรรม

     ๐ น่าประหลาดคือพระชนนี                  กรมพระศรีสุราไลยพิลาศร่ำ

เป็นเชื่อแขกอาหรับสำหรับนำ                  น้อมพระนำโลหิตต่อติดมา

     ๐ พระนั่งเกล้าจักรีองค์นีืแปลก            พระพักตร์แขกขัตติยะมีสง่า
พระพักตร์แปลกแผกผิดพระบิดา             พระพักตร์องอาจประหลาดล้ำ

     ๐ เกิดมาสร้างบารมีชาตินี้เล่า             เป็นพระเจ้าเข้าชุบอุปถัมภ์
ศาสนาพุทธอยู่เป็นผู้นำ                          ให้เลิศล้ำโลกาอนาคต

     ๐ แล้วเสด็จสู่สวรรค์ช้ันดุสิต               เข้าสถิตย์พระวิมานมรกต
ชาติสุดท้ายพระองค์ผู้ทรงยศ                 เป็นพระทศพลญาณนิพพานเอย ฯ

( ประพันธ์เฉลิมพระเกียรติเนื่องในวโรกาสคล้ายวันครองราชสมบัติ  ปีที่ ๑๖๘
วันที่  ๒๑ กรกฎาคม  ๒๕๓๕)

* เพลงยาวพระราชนิพนธ์พระน่ั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว